Realizacijom remonta električne lokomotive 441-909 i nastavkom remonta lokomotive 441-908 Centralna radionica ŽFBiH u Rajlovcu potvrđuje svoju sposobnost da vlastitim stručnim kadrom i raspoloživim tehničkim resursima uspješno izvodi složene remonte električnih lokomotiva, čime se ostvaruju značajne finansijske uštede, produžava vijek trajanja vučnih vozila i povećava pouzdanost i sigurnost željezničkog saobraćaja.
Detaljnu priču o remontu električne lokomotive 441-909 i lokomotive 441-908 donosimo u nastavku.
-Električna lokomotiva 441-909 primljena je na srednju opravku u Centralnu radionicu ŽFBH dana 21.04.2025. godine. Već prilikom prijema utvrđeno je da se lokomotiva nalazi u izrazito lošem tehničkom i vizuelnom stanju, sa visokim stepenom istrošenosti konstrukcijskih, mehaničkih, pneumatskih i električnih sklopova. Zatečeno stanje dokumentovano je detaljnom fotodokumentacijom i zapisnicima o prijemu.
Odmah po prijemu izvršen je detaljan tehnički pregled, potpuna demontaža sanduka sa donjeg stroja, defektaža, kontrolna mjerenja i analiza stanja svih glavnih sklopova i agregata, s ciljem utvrđivanja stvarnog obima radova potrebnih za vraćanje lokomotive u propisano tehničko i eksploataciono stanje, u skladu sa važećim tehnološkim uputstvima i standardima održavanja – rekao je Zijad Al Halabi, direktor Centralne radionice ŽFBiH u Rajlovcu.
Obimni limarski i bravarski radovi
Zbog izuzetno lošeg zatečenog stanja lokomotive, po nalogu direktora Centralne radionice, obim radova je značajno proširen u odnosu na radove predviđene programom srednje opravke. Tokom remonta izvršeno je potpuno rastavljanje, pregled, kontrola, mjerenje, ispitivanje, remont, zamjena dotrajalih dijelova, ponovno sklapanje, podešavanje i funkcionalno ispitivanje svih glavnih sklopova i agregata, s ciljem osposobljavanja lokomotive za siguran, pouzdan i dugotrajan rad u redovnoj eksploataciji.
U okviru bravarskih radova izvršena je potpuna demontaža obrtnih postolja, osovinskih slogova, sistema oslanjanja, vučnih i odbojnih uređaja, kočnog sistema te svih pripadajućih sklopova. Nakon demontaže provedena je detaljna defektaža, kontrola geometrijskih mjera, ispitivanje istrošenosti i oštećenja te remont ili zamjena svih dijelova koji nisu zadovoljavali propisane tehničke uslove.
Na upravljačnicama i kompletnoj oplati lokomotive izvedeni su obimni limarski i bravarski radovi koji su obuhvatili uklanjanje korozije mehaničkim čišćenjem i brušenjem, isijecanje i zamjenu korozijom oštećenih i istrulih limova novim elementima odgovarajućeg kvaliteta, sanaciju spojeva i ponovno zavarivanje konstrukcije.
Nakon pripreme površina nanesen je kompletan antikorozivni zaštitni sistem koji obuhvata temeljni premaz, međupremaz i završni zaštitno-dekorativni premaz u propisanoj debljini, čime je osigurana dugotrajna zaštita konstrukcije od korozije i atmosferskih uticaja.
Konstrukcioni dijelovi obrtnih postolja u potpunosti su očišćeni pjeskarenjem do propisanog stepena čistoće, nakon čega su pregledani svi zavareni spojevi i nosivi elementi, otklonjeni uočeni nedostaci te nanesena antikorozivna zaštita i završni zaštitni premaz u skladu sa važećom tehnologijom zaštite metalnih konstrukcija.
Demontaže, revizije i remonti
-Po završetku bravarskih i limarskih radova kompletna karoserija lokomotive, obrtna postolja i ostali konstrukcioni elementi također su podvrgnuti pjeskarenju i ponovnom zaštitnom bojenju prema propisanoj tehnologiji i shemi bojenja ŽFBH.
Na obrtna postolja ugrađeni su osovinski slogovi sa monoblok točkovima, pri čemu je izvršena kontrola naležućih površina, geometrijskih mjera, zazora i međusobne usklađenosti svih elemenata u skladu sa tehničkom dokumentacijom.
Izvršena je zamjena svih gumeno-metalnih elemenata primarnog ogibljenja novim elementima koji ispunjavaju tehničke zahtjeve proizvođača, čime su obezbijeđeni pravilno oslanjanje i ravnomjerna raspodjela opterećenja.
Kontrolisani su ležajni sklopovi, sistemi oslanjanja te vučni i odbojni uređaji, uz zamjenu svih istrošenih dijelova i podešavanje sklopova radi pouzdanog rada u eksploataciji -. rekao je direktor Al Halabi.
Prema njegovim riječima kočioni uređaji na obrtnim postoljima u potpunosti su remontovani. Izvršen je remont kočionih poluga, zglobnih spojeva, osovinica, čaura, nosača i ostalih mehaničkih elemenata, zamjena dotrajalih dijelova te završno podešavanje i funkcionalna kontrola kompletnog kočnog mehanizma.
Remontovani su i vučno-odbojni uređaji. Vučne kuke su rastavljene, pregledane, ispitane na prisustvo pukotina i istrošenosti, remontovane i ponovo ugrađene uz zamjenu svih neispravnih dijelova i zaptivnih elemenata. Odbojnici su remontovani, izvršena je kontrola njihovih radnih karakteristika, elastičnih elemenata i hodova te potvrđena njihova ispravnost za daljnju eksploataciju.
Na pneumatskom sistemu izvršena je potpuna demontaža, pregled, defektaža, remont, ponovno sklapanje i funkcionalno ispitivanje svih uređaja i instalacija.
Remontovani su glavni kočni ventil, razvodnici, pomoćni pneumatski ventili, sigurnosni i nepovratni ventili, regulator pritiska, zračni rezervoari i ostali pneumatski uređaji.
Kompletna pneumatska instalacija pregledana je i ispitana, pri čemu su zamijenjeni korozijom oštećeni metalni cjevovodi za komprimirani zrak, fleksibilni spojevi, zaptivke i spojni elementi. Nakon sklapanja izvršena je kontrola nepropusnosti sistema, podešavanje radnih pritisaka te funkcionalna ispitivanja kočnog sistema u svim režimima rada.
U okviru elektro radova izvršena je revizija i remont četiri vučna elektromotora, prigušnice i glavnog transformatora u ovlaštenoj firmi Elektroremont d.o.o. Banovići.
Na lokomotivi je izvršena potpuna kontrola električne instalacije, kablovskih vodova, priključnih mjesta, komandnih ormara, kontaktora, releja, prekidača, zaštitnih uređaja, rasvjete, signalnih uređaja i upravljačkih komandi.
Ugrađena su dva nova savremena pantografa, izvršena njihova montaža, podešavanje kontaktne sile, kontrola geometrije i funkcionalno ispitivanje rada.
Zamijenjeni su svi neispravni kablovi, priključni elementi i ostali električni dijelovi koji nisu zadovoljavali tehničke uslove, nakon čega su izvršena sva propisana električna mjerenja i funkcionalna ispitivanja.
Stacionarna i vozna ispitivanja
Po završetku remontnih radova lokomotiva je podvrgnuta stacionarnim i voznim ispitivanjima u skladu sa važećim tehničkim propisima.
U okviru stacionarnih ispitivanja izvršena je kontrola rada svih mehaničkih, pneumatskih i električnih sistema, osovinsko i međuosovinsko vaganje lokomotive te izjednačavanje masa po osovinama i obrtnim postoljima radi pravilne raspodjele opterećenja, sigurnog vođenja vozila po kolosijeku i ravnomjernog trošenja vijenaca točkova.
Izvršena je i kišna proba kojom je potvrđena potpuna vodonepropusnost upravljačnica, mašinskog prostora i svih zaptivnih spojeva.
-Nakon uspješnog završetka stacionarnih ispitivanja lokomotiva je dana 25.03.2026. godine podvrgnuta probnoj vožnji bez opterećenja (trčeća proba) na relaciji Rajlovac Teretna – Bačevići – Rajlovac Teretna, u dužini od 129 km, pri čemu je ostvarena najveća brzina od 120 km/h.
Dana 31.03.2026. godine izvršena je probna vožnja sa opterećenjem (bruto proba) na relaciji Rajlovac Teretna – Konjic – Rajlovac Teretna, u dužini od 67 km, sa vozom ukupne mase 721 t, ukupno 104 osovine, pri čemu je najveća ostvarena brzina iznosila 70 km/h.
Rezultati svih ispitivanja potvrdili su da lokomotiva ispunjava propisane tehničke i eksploatacione zahtjeve te je osposobljena za siguran, pouzdan i nesmetan rad u redovnoj eksploataciji.
Lokomotiva 441-909 predata je Sektoru za vuču i vozna sredstva Sarajevo dana 01.04.2026. godine. Od dana primopredaje nalazi se u redovnoj eksploataciji na različitim relacijama Željeznica Federacije Bosne i Hercegovine, gdje uspješno saobraća na putničkim i teretnim vozovima bez evidentiranih tehničkih kvarova ili zastoja u radu – kaže Al Halabi.
Završna faza na lokomotivi 441-908
Predajom električne lokomotive 441-909 Sektoru za vuču i vozna sredstva Sarajevo dana 01.04.2026. godine nije završen program remonta električnih lokomotiva u Centralnoj radionici ŽFBH. Naprotiv, uspješno okončanje remonta ove lokomotive predstavljalo je potvrdu da Centralna radionica raspolaže stručnim kadrom, tehničkim kapacitetima i organizacionim sposobnostima za izvođenje najsloženijih remontnih zahvata na električnim lokomotivama serije 441.
U okviru nastavka programa remonta u rad je dana 12.11.2025. godine primljena električna lokomotiva 441-908, koja je prethodno isključena iz saobraćaja zbog potrebe izvođenja obimnih remontnih radova.
Radovi na lokomotivi 441-908 trenutno se nalaze u završnoj fazi. U potpunosti su završeni svi elektro i pneumatski radovi, uključujući remont električne i pneumatske opreme, ispitivanje instalacija te funkcionalnu kontrolu svih sistema. Sanduk lokomotive u cijelosti je saniran, izvršeni su svi limarski i bravarski radovi, površine su pripremljene u skladu sa tehnološkim postupkom zaštite od korozije te je nanesen kompletan zaštitni sistem bojenja prema važećoj shemi za lokomotive serije 441. Završeni su i radovi na obje upravljačnice.
U narednom periodu planirano je kompletiranje obrtnih postolja, ugradnja remontovanih sklopova, završna montaža lokomotive, izvođenje stacionarnih ispitivanja, podešavanja i probnih vožnji u skladu sa propisanim tehnološkim postupcima.
Ukoliko radovi budu tekli planiranom dinamikom, očekuje se da će lokomotiva 441-908 biti predata u eksploataciju krajem septembra 2026. godine, čime će vozni park Željeznica Federacije Bosne i Hercegovine biti dodatno ojačan još jednom potpuno remontovanom električnom lokomotivom.
