Dvije dizel-električne lokomotive serije 661-268 i serije 661-272 izašle su kao nove iz Centralne radionice ŽFBiH u Rajlovcu i Radionice u Zenici, nakon što je na njima izvršena velika opravka. Vrijedni radnici naših radionica, inžinjeri, električari, varioci, mehaničari i drugi, ponovo su pokazali da je znanje najveći kapital koji se ne stiče preko noći, već kroz svakodnevni trud, zalaganje i međusobnu saradnju.
Prije ovih zahvata, na lokomotivi serije 661-268 zadnji put opravka je rađena 2013. godine. Lokomotiva serije 661-268 popravljena je u Radionici Zenica, nakon teškog oštećenja usljed nalijetanja na kamion početkom godine. Nakon što su se stekli svi potrebni uslovi za opravku ove lokomotive, radnici su za manje od mjesec dana izvršili potpunu sanaciju oštećenja i izvršili kompletnu popravku oplate i farbanje lokomotive.
Obje lokomotive stavljene su u funkciju i na usluzi su privrednog sistema BiH, a u nastavku donosimo malo detaljniju priču o opravci dizel-električne lokomotive serije 661-272.
-Dizel-električna lokomotiva serije 661-272 primljena je na generalnu opravku dana 10.04.2025. godine. Prilikom prijema utvrđeno je da se lokomotiva nalazi u izrazito lošem tehničkom i vizuelnom stanju, sa značajnim stepenom istrošenosti i korozije na konstrukcijskim, mehaničkim, pneumatskim i električnim sklopovima. Odmah po prijemu lokomotive izvršen je detaljan pregled, potpuna demontaža sanduka sa donjeg stroja, defektaža, mjerenja i analiza stanja svih glavnih sklopova i agregata, s ciljem vraćanja lokomotive u propisano tehničko i eksploataciono stanje u skladu sa važećim tehnološkim uputstvima- kaže Zijad Al Halabi, direktor Centralne radionice ŽFBiH u Rajlovcu.
Mehanički i bravarski radovi
Prema njegovim riječima, u okviru mehaničkih i bravarskih radova izvršena je potpuna demontaža obrtnih postolja, osovinskih slogova, sistema oslanjanja, vučnih i odbojnih uređaja, kočnog sistema i svih pripadajućih sklopova. Nakon demontaže izvršena je kontrola istrošenosti, geometrijskih mjera i tehničke ispravnosti svih elemenata, pri čemu su izvršeni remont ili zamjena dijelova koji nisu zadovoljavali propisane tehničke uslove.
Konstrukcije obrtnih postolja očišćene su postupkom pjeskarenja, nakon čega je izvršen pregled nosivih elemenata i zavarenih spojeva, otklanjanje utvrđenih nedostataka, antikorozivna zaštita te završno bojenje. Ugrađeni su remontovani osovinski slogovi sa novim bandažnim točkovima, izvršena je kontrola ležajeva, sistema oslanjanja, vučnih i odbojnih uređaja, kao i podešavanje svih sklopova u skladu sa propisanim tolerancijama.
Kočioni uređaji na obrtnim postoljima potpuno su reparirani. Izvršen je remont kočnih poluga, zglobova, nosača i ostalih mehaničkih elemenata, uz zamjenu svih dotrajalih dijelova i završno podešavanje kompletnog kočnog mehanizma.
Na oplati lokomotive, haubama i kabinama, koje su bile u veoma lošem stanju, izvedeni su obimni limarski i bravarski radovi. Radovi su obuhvatili uklanjanje korozije, zamjenu oštećenih limenih elemenata, sanaciju nosive konstrukcije i zavarenih spojeva. Nakon pripreme površina izvršeno je pjeskarenje te nanošenje kompletnog sistema antikorozivne zaštite, temeljnog i završnog zaštitnog premaza.
-Na pogonskom agregatu izvršena je generalna opravka dizel motora koja je obuhvatila potpunu demontažu, čišćenje, pregled, mjerenje, defektažu, remont, zamjenu istrošenih dijelova, sklapanje, podešavanje i završno ispitivanje.
Izvršen je pregled i obrada bloka motora, koljenastog i bregastog vratila, klipno-cilindarske grupe, razvoda ventila, sistema podmazivanja, hlađenja, dovoda goriva, sistema dobave zraka i izduvnog sistema. Ugrađeni su novi glavni i klipnjačni ležajevi, košuljice cilindara, klipovi sa klipnjačama, klipni prstenovi, bolcnovi, ventili, glave cilindara, zaptivni elementi, filteri i ostali potrošni dijelovi predviđeni tehnološkim postupkom generalne opravke. Istovremeno su remontovani sistemi podmazivanja, hlađenja, dovoda goriva i dobave zraka, uključujući pumpe, hladnjake, cjevovode, regulatore, filtere i pripadajuće elemente.
Po završetku sklapanja motora izvršeno je podešavanje svih radnih parametara i probno ispitivanje u različitim režimima rada. Kontrolisani su pritisak ulja, temperatura rashladne tečnosti, rad sistema goriva i zraka, kao i eventualna curenja radnih medija. Rezultati ispitivanja potvrdili su potpunu tehničku ispravnost motora i njegovu spremnost za eksploataciju- dodaje direktor Al Halabi.
Pneumatski sistem
Kad je u pitanju pneumatski sistem, na njemu je izvršena potpuna demontaža, pregled, remont i ispitivanje svih uređaja i instalacija. Klipni kompresor je generalno remontovan pregledom svih glavnih elemenata, zamjenom istrošenih dijelova, podešavanjem i funkcionalnim ispitivanjem. Izvršen je remont glavnog kočnog ventila, razvodnika, sigurnosnih i pomoćnih ventila, regulatora pritiska i ostalih pneumatskih uređaja, uz zamjenu svih dotrajalih zaptivnih elemenata i završno podešavanje njihovog rada.
Pneumatska instalacija u cijelosti je pregledana, zamijenjeni su oštećeni cjevovodi, spojni elementi i priključci, izvršeno je čišćenje sistema i kontrola nepropusnosti pri radnom pritisku. Remontovani su glavni i pomoćni rezervoari zraka, izvršena je kontrola njihovog stanja, uklanjanje korozije, ispitivanje nepropusnosti i zaštita površina. Nakon završetka radova provedeno je funkcionalno ispitivanje kompletnog pneumatskog i kočnog sistema, kojim je potvrđena njegova potpuna ispravnost i spremnost za eksploataciju.
U okviru elektro radova izvršena je potpuna kontrola, remont i ispitivanje elektroenergetskih, upravljačkih, signalnih i rasvjetnih sistema lokomotive.
-Vučni elektromotori (šest komada), glavni generator i pomoćni generator remontovani su u firmi ELEKTROREMONT d.o.o. Banovići. Tokom remonta izvršena je zamjena ležajeva, četkica, kolektora, kliznih prstenova, zaptivnih elemenata i ostalih neispravnih dijelova. Također su izvršena mjerenja izolacije, kontrola namotaja, rotora i statora, kao i završna funkcionalna ispitivanja svih električnih mašina.
Kompletna električna instalacija lokomotive pregledana je i obnovljena zamjenom dotrajalih kablova, priključnih elemenata i zaštitnih komponenti. Izvršeno je ponovno povezivanje električnih kola prema važećim elektrošemama, mjerenje otpora izolacije i provjera funkcionalnosti svih električnih instalacija. Remontovani su komandni ormari, prekidači, releji, kontaktori, sklopnici, zaštitni uređaji i sistemi rasvjete, nakon čega su provedena završna funkcionalna ispitivanja koja su potvrdila potpunu ispravnost električnog sistema lokomotive- objašnjava direktor Al Halabi.
Završni radovi
Nakon završetka svih radova na generalnoj opravci, lokomotiva je podvrgnuta stacionarnim i voznim ispitivanjima u skladu sa važećim tehničkim propisima, uputstvima proizvođača i internim procedurama JP ŽFBiH.
Tokom ispitivanja izvršena je provjera rada dizel motora, glavnog i pomoćnog generatora, vučnih elektromotora, pneumatskog i kočionog sistema, elektroenergetskih, upravljačkih, signalnih i sigurnosnih sistema. Svi sistemi funkcionisali su uredno, bez uočenih nepravilnosti ili odstupanja od propisanih tehničkih parametara.
Izvršena je trčeća probna vožnja bez opterećenja dana 03.07.2026. godine na relaciji Rajlovac Teretna – Bačevići – Rajlovac Teretna, u ukupnoj dužini od 129 km, pri čemu je ostvarena najveća brzina od 100 km/h.
Tokom probne vožnje izvršena su mjerenja zaustavnih puteva u skladu sa mjernim listovima i važećim propisima. Izmjerene vrijednosti bile su u dozvoljenim granicama, a probna vožnja je završena uspješno, bez tehničkih smetnji ili zastoja.
Nakon toga izvršena je bruto (teretna) probna vožnja sa opterećenjem dana 07.07.2026. godine na relaciji Rajlovac Teretna – Zenica – Rajlovac Teretna, u ukupnoj dužini od 77 km.
-Prilikom ispitivanja lokomotiva je vukla voz ukupne mase 900 t i 1.300 t, sa 32, odnosno 52 osovine. Masa lokomotive iznosila je 112 t, a tokom ispitivanja ostvarena je najveća brzina od 50 km/h. Bruto proba uspješno je završena bez ikakvih poteškoća, pri čemu je potvrđena sposobnost lokomotive da razvije potrebnu vučnu silu i sigurno obavlja vuču teretnih vozova u uslovima redovne eksploatacije.
Tokom svih ispitivanja kontinuirano su praćeni ključni radni parametri lokomotive, uključujući temperaturu motora i rashladnog sistema, pritiske ulja i zraka, rad električnih uređaja, opterećenje pogonskog agregata, funkcionisanje kočnog sistema i ostalih vitalnih sklopova. Nisu evidentirana pregrijavanja, curenja radnih medija, prekomjerne vibracije niti druga odstupanja koja bi mogla uticati na sigurnost i pouzdanost rada lokomotive
Na osnovu izvršenih radova, provedenih funkcionalnih ispitivanja i uspješno obavljenih probnih vožnji utvrđeno je da dizel-električna lokomotiva serije 661-272 u potpunosti ispunjava sve tehničke i eksploatacione zahtjeve propisane za generalno opravljeno vučno vozilo te je osposobljena za siguran, pouzdan i nesmetan rad u redovnoj eksploataciji- zaključio je direktor Al Halabi.
Lokomotiva je predata Sektoru za vuču i vozna sredstva Sarajevo dana 09.07.2026. godine. Od dana primopredaje lokomotiva se nalazi u redovnoj eksploataciji na relaciji Podlugovi – Vareš, gdje uspješno obavlja planirane zadatke bez evidentiranih tehničkih problema ili zastoja u radu.
Radnicima Centralne radionice u Rajlovcu i Radionice u Zenici upućujemo iskrene čestitke na odlično urađenom poslu, posvećenosti, znanju i profesionalnosti koju su iskazali.
